Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά.

 Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά.

Οι παροιμίες κρύβουν μεγάλη Σοφία. Αυτό νομίζω είναι αδιαμφισβήτητο. Στην σημερινή εποχή όμως πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στις παροιμίες που χρησιμοποιούμε.

Νομίζω ότι η αρχική παροιμία θέλει να μας πει πως όσες εξωτερικές αλλαγές και να κάνεις σε έναν άνθρωπο, το εσωτερικό, το περιεχόμενο, η ουσία, δεν αλλάζει. Εσύ θα πρέπει να δώσεις αξία στα ράσα, στις εξωτερικές αλλαγές και να κάνεις το εσωτερικό, το περιεχόμενο, να ανταποκρίνεται στον εξωτερικό τύπο . 

Είναι και η άλλη η παροιμία "τον αράπη κι αν τον πλένεις το σαπούνι σου χαλάς". Είναι υποτίμηση προς τον αράπη; Είναι υποτίμηση προς την δύναμη του σαπουνιού; Τι θέλει να πει ο λαός; Κάτι παρόμοιο με αυτό που λέει η πιο πάνω παροιμία αλλά με πολύ μεγαλύτερη κλιμάκωση καθώς υπονοεί πως είναι μάταιο να προσπαθείς να αλλάξεις την φύση των πραγμάτων.

Υπάρχουν στοιχεία της ανθρώπινης ύπαρξής μας που μπορούμε να τα αλλάξουμε και άλλα που δεν μπορούμε. Αυτά που είναι κομμάτι της ιδιοσυγκρασίας μας, ο σκελετός πάνω στον οποίο χτίζεται η προσωπικότητά μας, αυτά δεν αλλάζουν.

Αρκετά πολύπλοκοι συλλογισμοί. Σίγουρα δεν χωράνε στο μυαλό ενός εννιάχρονου παιδιού. 

Αυτή η δεύτερη παροιμία όμως εμφανίστηκε σε μια σχολική εργασία για παιδιά Τρίτης Δημοτικού, στο πλαίσιο ενός μαθήματος που ασχολούνταν με τις ελληνικές παροιμίες. Το συγκεκριμένο βοήθημα τυπώθηκε πριν από 20 χρόνια. Τότε περνούσε απαρατήρητη η λέξη "αράπης".

Αλλάζουν όμως οι εποχές. Αλλάζει η σύσταση της κοινωνίας μας, αλλάζουν πολλά... Σήμερα η λέξη "αράπης" είναι κόκκινο πανί σε σχέση με τον ρατσισμό. Κι ενώ δεν αλλάζει στο ελάχιστο, το βαθύτερο νόημα της παροιμίας, καλούμαστε να εξαφανίσουμε την παροιμία για να μην κατηγορηθούμε για ρατσιστικές τάσεις.

Έτσι πρέπει να γίνει, τουλάχιστον όταν αφορά μικρούς μαθητές. Δεν είναι σε θέση να επεξεργαστούν τα βαθύτερα νοήματα. Το μυαλό τους θα αγκιστρωθεί στο περιτύλιγμα και όχι στο περιεχόμενο.

Για τους ενήλικες όμως,  τροφή για σκέψη: 

Πόσο βοήθησε η αντικατάσταση της λέξης "γύφτος" από τη λέξη "ρομά"; 

Πέρασαν πάνω από 30 χρόνια από τότε που δίνονταν οι μάχες για την αντικατάσταση της μιας λέξης από την άλλη. Έχουμε λοιπόν ένα καλούτσικο χρονικό διάστημα εφαρμογής αυτής της αλλαγής. Μπορούμε λοιπόν να αποτιμήσουμε σε κάποιον βαθμό τις αλλαγές που επέφερε ένας εξωτερικός τύπος (η λέξη στην προκειμένη περίπτωση) στο περιεχόμενο.